Spor salonuna ilk kaydımı yaptığım hafta, soyunma odasında yanımdaki adamın çantasından çıkan şeyleri sayabiliyorum: iki farklı toz, bir kutu kapsül, bir de renkli bir şişe. O gün eve dönerken tek bir düşünce vardı kafamda: "Demek ki bunlar olmadan olmuyor." Sonraki üç ayı, aslında ihtiyacım olmayan ürünlere para harcayarak geçirdim. Şimdi geriye dönüp baktığımda, o parayla altı ay boyunca haftada iki kez yumurtalı, yoğurtlu, meyveli düzgün bir kahvaltı yapabilirdim.
Bu sayfayı yazma sebebim de bu: yeni başlayan biri olarak beslenme takviyesi konusunda kafanız karışıyorsa, bunun sizin bilgisizliğinizden değil, ortamın gürültüsünden kaynaklandığını söylemek istiyorum.
Takviye kelimesinin Türkçesi zaten cevabı veriyor. Takviye, var olan bir şeyi güçlendirir. Olmayan bir şeyin yerine geçmez. Günde iki öğün atlayıp akşam pizza yiyen biri, sabah multivitamin içtiği için sağlıklı beslenmiş olmuyor. Bunu kendi üzerimde test ettim; sonuç, boşa akan idrar ve boşa giden bütçeydi.
Yeni başlayan birinin gerçek problemi neredeyse hiç "eksik takviye" değil. Genelde şu üçünden biri:
Bir kutu takviyeye harcadığım parayı, önce mutfağa ve yatak odasına harcamayı öğrenmem üç ay sürdü.
Hepsini denedim demeyeceğim, ama düzenli kullandığım, bir süre kullanıp bıraktığım ve hiç almadığım kategorileri şöyle ayırabiliyorum. Tabloyu kendim için tuttuğum notlardan çıkardım.
| Takviye | Kimin için mantıklı | Yeni başlayan için önceliği | Benim deneyimim |
|---|---|---|---|
| Whey / bitkisel protein tozu | Günlük protein hedefini yemekle tutturamayan | Orta — pratiklik sağlar, zorunlu değil | Antrenman sonrası acele ettiğim günlerde işimi çok kolaylaştırdı |
| D vitamini | Kapalı ortamda çalışan, güneşe az çıkan çoğu kişi | Yüksek — ama kan testiyle | Kan değerim düşük çıkınca doktor önerisiyle kullandım, enerjimde fark ettim |
| Omega-3 | Haftada iki porsiyon yağlı balık yemeyen | Orta | Balığı sevmediğim dönemlerde tercih ettim, kaliteli ürün fark ediyor |
| Magnezyum | Kramp, gece huzursuzluğu yaşayan | Orta | Akşam aldığım günlerde uykuya geçişim daha rahattı |
| Kreatin monohidrat | Düzenli ağırlık çalışan | Düşük-orta — önce 3-4 ay düzen kurun | İlk yıl hiç kullanmadım, sonra ekledim; tekrar sayılarımda küçük ama net artış |
| B12 | Vegan/vejetaryen beslenen | Bu grupta yüksek | Et yiyen biri olarak ihtiyaç duymadım |
| Yağ yakıcı, "detoks", çoklu karışım tozlar | — | Yok | Para kaybı. Çarpıntı dışında hiçbir şey vermedi |
Multivitamin, "ne eksik bilmiyorum, hepsinden biraz alayım" mantığıyla satılıyor. Sebze-meyve tüketimi çok düşük dönemlerde bir güvenlik ağı olarak makul bulabilirim. Ama içeriğine bakınca çoğu vitaminin ihtiyacın çok altında ya da anlamsız derecede üstünde olduğunu görüyorsunuz. Yağda çözünen vitaminler (A, D, E, K) vücutta biriktiği için "fazlası zarar vermez" varsayımı burada geçerli değil.